Przedszkole
Szkoła Podstawowa im. Polskich Noblistów

Zespół Szkół w Czaczu
b_150_100_16777215_00_images_stories_logo_szkic.jpgPoniżej zamieszczamy krótką historię i zdjęcia najważniejszych zabytków Czacza - pałacu i parku krajobrazowego, kościoła, plebani, karczmy Husarska, domu rządcy...
 

Pałac – wzniesiony został przypuszczalniepo 1639 r. dla Wojciecha Gajewskiego, kasztelana rogozińskiego,wg projektu Krzysztofa Bonadury Starszego, który w tym samym czasie pracował przy kościele w Czaczu. Była to wszesnobarokowa rezydencja, dwukondygnacyjna, nakryta wysokim czterospadowym dachem, z dwoma prostokątnymi wieżami zwieńczonymi hełmami z ażurowymi prześwitami, ze schodami zewnętrznymi wielobiegowymi.

Spłonął w 1709 r. Odbudowany na początku wieku XIXdla Wiktora Szołdrskiego. Wówczas zbudowano dwie boczne oficyny, które połączono z rezydencją dwoma ćwierćkolistymi galeriami. Galerie były parterowe nakryte płaskimi dachami. Pomiędzy nimi a oficynami wzniesiono dwie bramy.

Kolejna przebudowa miała miejsce już po zakupie majątku przez Żółtowskich i przeprowadzona była w latach 1848-1851 przez Marcelego Żółtowskiego. Podwyższono pałac o piętro lub półpiętro poddasza i nakryto go niskim dwuspadowym dachem, wbudowano piwnice oraz zmieniono częściowo układ pomieszczeń. Przed wejściem głównym wprowadzono niewielki ganek z tarasem na wysokości piętra. Główny podjazd znajdował się wówczas od strony południowej, gdzie był dziedziniec honorowy, a wejście główne poprzedzone było arkadowym (wspartym na dwóch kolumnach) gankiem o dwóch półkoliściezamkniętych prześwitach z drewnianą prawdopodobnie werandą.

Kolejną i ostateczną gruntowną przebudowę pałacu przeprowadził w 1911 roku Jan Żółtowski wg projektu poznańskiego architekta Mariana Andrzejewskiego. Po przebudowie z lat 1911-1912 wszystkie wnętrza reprezentacyjne mieściły się na parterze. Pośrodku pierwszego traktu od pn. znajdował się hol ozdobiony portretami przodków . W drugim trakcie był salon, który łączył się zdługa jadalnią, a ta z kolei z pomieszczeniem kredensowym. Pokój ten połączony był długim korytarzem znajdującym się w galerii, z kuchnią usytuowaną w oficynie. Z jadalni było przejście do tzw. nowej biblioteki, która służyła również jako gabinet pana domu. Prócz tego w pałacu po wsch. stronie holu usytuowana była stara biblioteka, w której znajdowały się książki pani domu. Za starą biblioteką znajdowały się dwa pokoje gościnne. Na piętrze znajdowały się pokoje właścicieli dóbr i ich dzieci oraz szwalnia.

Elewacje są pałacu tynkowane z ceglanym cokołem.

Pośrodku elewacji południowej, w partii przyziemia, znajdują się drzwi prowadzące do salonu, powyżej jest mały balkon. Przed wejściem od strony północnej, pośrodku, jest nadal zachowany niewielki taras. Galerie przy pałacu są także tynkowane z ceglanym cokołem, rozczłonkowane jońskimi kolumnami dźwigającymi balkowanie. Pomiędzy nimi znajdują się prostokątne okna. Galerie z oficynami połączone są za pomocą bram, z których przejezdna tylko ta wschodnia, zachodnia brama zamurowana została na początku XX wieku.

Taka postać pałacu z lat 1911-1912 zachowała się do dnia dzisiejszego.

Park - park krajobrazowy miał powierzchnię 19,20 ha, w tym 0,7 ha wód. Założony został na miejscu dawniejszych ogrodów i sadów wzmiankowanych w 1775 r., a usytuowanych zapewne na północy i wschodzie od pałacu. Przemiany parku następowały równolegle z przebudowami pałacu. Obecnie park składa się z trzech oddzielnych części: głównej północnej, południowej i zachodniej.

Południowa część oddzielona jest drogą , zachodnia drogą do Leszna. W końcu lat 70-tych XX w. park przecięto obwodnicą, czym zniekształcono główną część założenia. Zasadnicza część założenia ma kształt nieforemnego czworoboku. Jest to najstarsza część parku z pozostałościami regularnego barokowego założenia. W południowo-zachodnim narożu parku znajdował się dom z ogrodem, rozebrany około 1983 r. W części środkowej parku dominuje jesion wyniosły, klon pospolity, dąb szypułkowy, klon jesionolisty, klon pospolity. W południowej części parku występuje jesion wyniosły, olsza czarna, klon pospolity, wierzba krucha. Szczególną uwagę należy zwrócić na ogromny platan, rosnący w centralnej części parku, którego cechą charakterystyczną jest obfite łuszczenie się kory cienkimi, dużymi płatami. Świeżo złuszczony pień ma barwę zielonkawoszarą.
 

Kościół - Kościół parafialny założyli prawdopodobnie Czachy, lecz nie wiadomo kiedy. Istniał już on już wpołowie XV wieku, bo akta biskupie w archiwum konsystorskim w Poznaniu wspominają o nim już w 1448 r. Kościół jest poświęconyśw. Michałowi Archaniołowi. W roku 1798 Wiktor Szołdrski, ówczesny dziedzic Czacza, wymurował chór i ołtarze, poprawił organy, wewnątrz wybielił kościół, przełożył dach, podbił nową miedzią kopułę na wieży zniszczoną przez wiatr. Wymurował także plebanię. Rzadko kościół parafialny posiada tak dawne księgi metryczne jak kościół w Czaczu – od 1598 r.Kościół ten został zbudowany w pierwszej połowie XIV wieku, a jego gruntowna przebudowa nastąpiła w 1653 r. według projektu włoskiego architekta Krzysztofa Bonadury. Wieża dobudowana została w 1682 r.

Kościół wybudowany w stylu gotyckim obecnie przebudowany. Murowany z cegły, nieotynkowny. Jednonawowy z trzyprzęsłową nawą i węższym, niższym prezbiterium zamkniętym wielobocznie. Od zachodu znajduje się wieża zbudowana na rzucie kwadratu czterokondygnacyjna w narożach ujęta przyporami do wysokości trzeciej kondygnacji. Czwarta kondygnacja zbudowana została na rzucie ośmioboku nakrytym dachem namiotowym,blachą. Dachy: nad nawą, prezbiterium, kruchtą – dwuspadowe, nad zakrystią – pulpitowy, kryty dachówką. Wewnątrz sklepienie kolebkowe z lunetami, w prezbiterium kolebkowe, w zakrystii i kruchcie - krzyżowe. Trzy ołtarze barokowe znajdują się we wnętrzu, murowane w 1798 r. Główny Ołtarz - Matki Boskiej Szkaplerznej z Dzieciątkiem i rzeźbami św. Pawła i św. Piotra, boczne ołtarze - z obrazem Matki Boskiej Różańcowej, ze św. Dezyderym i Katarzyną Sieniejską oraz obrazem ,,Zdjęcie z krzyża”. Ambona z 1798 r., chrzcielnica o bogatej dekoracji, organy z ok. XIX w. półklasyczne. Cmentarz przykościelny posiada 7 nagrobków nagrobków II poł. XIXw.i początku XXw. Między innymi proboszczów proboszczów Czacza. Na terenie przykościelnym rosną lipy klony i jesiony.

Brama i mur zostały wzniesione w 1818r. z cegły nieotynkowanej. Brama barokowa a około XVIII. Murowana, otynkowana, trójdzielna.

Plebania - zbudowana w 1818 roku z fundacji WiktoraSzołdrskiego. Murowana, otynkowana, parterowa. Na rzucie prostokąta, siedmioosiowa. Wnętrze dwutraktowe, przebudowane. Okna i odpowiadające im blendy w ścianach szczytowych ostrołukowe w opaskach z kluczami, powiązane gzymsami na wysokości nasad łuków.

Dach dwuspadowy, dachówkowy, z dwoma szczytami schodkowymi ożywionymi wąskimi, półkoliście zamkniętymi blendami. Od frontu w dachu wystawka z półkolistym oknem.

Karczma Husarska – zajazd zbudowany na początku XIX wieku, późnoklasycystyczny. Bardzo zniszczony budynek rozebrano i odbudowano około 1960-70 rokuwedług pierwotnej formy. Obecnie użytkowany jest jako KARCZMA HUSARSKA. Położony przy drodze do Śmigla, zwrócony frontem na północ. Murowany, otynkowany, parterowy. Zbudowany na planie litery T, złożony z budynku dawniejmieszkalnego, zwróconego frontem na północ oraz dostawionego prostopadle od pd. wydłużonego stanu (dawnych stajni i wozowni). Budynek mieszkalny siedmioosiowy, nakryty dachem naczółkowym.

Dom rządcy - Znajduje się przy ul. 27 stycznia. Dawniej był to dom rządcy i biuro wzniesione przypuszczalnie około 1880 roku. Jest to budynek murowany z cegły, na kamiennej podmurówce, parterowy zczęściowo użytkowym poddaszem. Budynek zbudowany został na planie krzyża greckiego wpisanego w ośmiobok. Skrzydła nakryte są dachami dwuspadowymi, część środkowa wywyższona nakryta dachem ośmiopołaciowym.

W części północnej budynku mieściło się mieszkanie rządcy, natomiast w południowej biuro majątku. W części środkowej mieści się duży hol, z którego prowadzą wejścia do poszczególnych pomieszczeń. Elewacja budynku nie jest tynkowana. Zachowana jest nadal częściowo pierwotna artykulacja ściani ich dekoracja. Bryła budynku zniekształcona zostałaczęściowo poprzez niewielkie dobudówki pomiędzy skrzydłami. W ścianach szczytowych poprowadzony ozdobny fryz z ceramicznych kształtek. Ściany wywyższonej środkowej części zamknięte są gzymsem gąbkowym. Otwory okienne i drzwiowe zamkniętepółkoliście. Nad wszystkimi pierwotnymi oknami i drzwiami półkoliste nadokienniki. Dziś w tym budynku mieszkają lokatorzy.

b_150_100_16777215_00_images_stories_fotoczacz_KARCZMA.JPGb_150_100_16777215_00_images_stories_fotoczacz_Obraz_006.jpgb_150_100_16777215_00_images_stories_fotoczacz_Obraz_026.jpg
b_150_100_16777215_00_images_stories_fotoczacz_Obraz_047.jpg
 
 
b_150_100_16777215_00_images_stories_fotoczacz_Obraz_077.jpgb_150_100_16777215_00_images_stories_fotoczacz_zdjecia_021.jpgb_150_100_16777215_00_images_stories_fotoczacz_zdjecia_037.jpg